Co zrobić po śmierci
bliskiej osoby

Lekarz (albo kierownik zespołu ratownictwa medycznego) stwierdza zgon i wystawia kartę zgonu. To podstawowy dokument, bez którego nie zgłosisz zgonu ani nie zorganizujesz pochówku. Zakład pogrzebowy może od razu przewieźć zmarłego, a rozmowę o organizacji pogrzebu najlepiej odbyć już z aktem zgonu w ręku.

• Odbierz kartę zgonu od lekarza lub ze szpitala
• Zadzwoń do zakładu pogrzebowego, aby przewiózł zmarłego. Pracuje całą dobę

Z kartą zgonu idziesz do urzędu stanu cywilnego w miejscowości, w której nastąpił zgon, a nie tam, gdzie zmarły mieszkał. Urząd od razu sporządza akt zgonu i wydaje jeden bezpłatny odpis skrócony. Kolejne odpisy kosztują 22 zł (skrócony) i 33 zł (zupełny). Urząd uzupełnia też kartę zgonu i oddaje Ci część potrzebną do pochówku.

Najlepiej załatwić to przed wizytą w zakładzie pogrzebowym. Wtedy od razu ustalisz wszystkie szczegóły pogrzebu. Jeśli nie możesz pójść do urzędu, zrobi to za Ciebie zakład pogrzebowy na podstawie pełnomocnictwa.

Co zabrać do urzędu

• Kartę zgonu wypisaną przez lekarza
• Dowód osobisty zmarłego
• Swój dowód osobisty

Co odebrać z urzędu

• Bezpłatny odpis skrócony aktu zgonu
• Kartę zgonu z adnotacją urzędu: część do pochówku dla zakładu pogrzebowego i cmentarza
• Dodatkowe odpisy aktu zgonu. Przydadzą się w banku, u ubezpieczyciela i u notariusza

Wyjątek: jeśli przyczyną śmierci była choroba zakaźna, na zgłoszenie jest tylko 24 godziny.

Z aktem zgonu przychodzisz do zakładu pogrzebowego, który przygotuje zmarłego do pochówku i ustali z Tobą termin pogrzebu z cmentarzem i parafią. Zakład może też złożyć za Ciebie wniosek o zasiłek pogrzebowy w ZUS na podstawie pełnomocnictwa, które podpisujesz na miejscu.

Pochówek może zlecić najbliższa rodzina: małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo i dalsi krewni.

Co zabrać ze sobą

• Odpis skrócony aktu zgonu z urzędu stanu cywilnego
• Kartę zgonu z adnotacją urzędu (część do pochówku)
• Dowód osobisty zmarłego
• Swój dowód osobisty
• Legitymację emeryta lub rencisty z ZUS, potrzebną do zasiłku. Jeśli jej nie ma, informację, czy zmarły pobierał emeryturę lub rentę z ZUS, czy z KRUS
• Informację o miejscu pochówku: numer grobu rodzinnego lub dokument opłacenia miejsca na cmentarzu
• Ubranie dla zmarłego i ewentualne pamiątki do trumny
• Zdjęcie zmarłego do klepsydry lub nekrologu

Co ustalić na miejscu

• Rodzaj pochówku: tradycyjny w trumnie albo kremacja
• Ceremonię: religijną (zakład pomoże ustalić termin z parafią) albo świecką
• Datę, godzinę i miejsce pogrzebu, treść klepsydr
• Kosztorys i sposób płatności, w tym czy zakład rozliczy się bezpośrednio z zasiłku ZUS

Zasiłek z KRUS: gdy zmarły był rolnikiem lub pobierał emeryturę z KRUS, rodzina zwykle sama rozlicza zasiłek pogrzebowy w KRUS (formularz SR-26). Za pogrzeb płaci wtedy zakładowi z własnych pieniędzy, a zasiłek odbiera później.

Grób rodzinny: jeśli zmarły ma być pochowany w istniejącym grobie, cmentarz może poprosić o zgodę osoby, na którą grób jest zapisany. Warto to sprawdzić od razu, żeby nie przesuwać terminu.

Od 1 stycznia 2026 r. zasiłek pogrzebowy z ZUS wynosi 7000 zł. Członek rodziny, który zapłacił za pogrzeb, dostaje pełną kwotę niezależnie od faktycznych kosztów. Osoba spoza rodziny dostaje zwrot do wysokości rachunków. Jeśli koszty pokryło kilka osób, zasiłek dzieli się proporcjonalnie.

Wniosek to formularz ZUS Z-12 (w KRUS: SR-26) z rachunkami za pogrzeb. Możesz złożyć go w ZUS, pocztą, przez PUE/eZUS albo przez zakład pogrzebowy. ZUS wypłaca zasiłek w ciągu 14 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności.

Najwygodniej: rozliczenie przez zakład pogrzebowy. Na podstawie Twojego pełnomocnictwa zakład sam złoży wniosek i odbierze zasiłek bezpośrednio z ZUS. Dopłacasz wtedy tylko różnicę między ceną pogrzebu a zasiłkiem.

• Zbierz rachunki i faktury za pogrzeb, wystawione na osobę, która płaciła
• Złóż wniosek o zasiłek pogrzebowy (masz na to 12 miesięcy)
• Jeśli zasiłek nie pokrył kosztów, wnioskuj w banku zmarłego o zwrot kosztów pogrzebu z jego konta

Nie wypłacaj pieniędzy z konta zmarłego. Środki na koncie wchodzą do spadku. Bank zwraca koszty pogrzebu na podstawie rachunków, pomniejszone o wypłacony zasiłek, a ta kwota nie wchodzi do spadku.

Po śmierci konto zmarłego zostaje zablokowane. Jeśli zmarły złożył w banku dyspozycję wkładem na wypadek śmierci, wskazana osoba może odebrać określoną kwotę bez czekania na sprawę spadkową. Resztę banki wypłacają spadkobiercom dopiero po stwierdzeniu nabycia spadku.

• Powiadom banki zmarłego i zapytaj o dyspozycję na wypadek śmierci
• Wypowiedz umowy: telefon, internet, telewizja, abonamenty, subskrypcje
• Przepisz lub wypowiedz umowy na prąd, gaz i wodę, jeśli mieszkanie przejmuje rodzina
• Zgłoś śmierć ubezpieczycielowi, jeśli zmarły miał polisę na życie
• Zapytaj w ZUS lub KRUS o rentę rodzinną, jeśli byłeś na utrzymaniu zmarłego

Spadek możesz przyjąć wprost (z długami bez ograniczeń), z dobrodziejstwem inwentarza (długi tylko do wartości majątku) albo go odrzucić. Oświadczenie składasz u dowolnego notariusza albo w sądzie rejonowym. Jeśli nic nie zrobisz w ciągu 6 miesięcy, przepisy uznają, że przyjąłeś spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

• Sprawdź, czy zmarły miał długi lub kredyty
• Zdecyduj: przyjęcie czy odrzucenie spadku
• Potwierdź dziedziczenie: akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza albo postanowienie sądu

Uwaga przy odrzuceniu: spadek przechodzi wtedy na kolejne osoby, często Twoje dzieci, także małoletnie. Każda z nich ma własny termin 6 miesięcy i też musi go odrzucić, jeśli spadek jest zadłużony.

Najbliższa rodzina (m.in. małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo) jest całkowicie zwolniona z podatku od spadku. Warunek: jeśli wartość spadku przekracza 36 120 zł, trzeba złożyć formularz SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Termin liczy się od uprawomocnienia postanowienia sądu albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, a nie od dnia śmierci.

• Złóż SD-Z2 w urzędzie skarbowym (osobno każdy spadkobierca)
• Zaktualizuj księgę wieczystą, jeśli w spadku jest nieruchomość
• Przerejestruj samochód zmarłego lub przygotuj go do sprzedaży

Spóźniłeś się? Od 7 stycznia 2026 r. można wnioskować o przywrócenie terminu na SD-Z2. Wniosek trzeba złożyć w ciągu 7 dni od ustania przyczyny spóźnienia, razem z samym zgłoszeniem.